Turkse tapijten en kilims

De Turken hebben een lange traditie in het maken van kleden en tapijten. De techniek vindt zijn oorsprong bij de nomaden.  Zo ongeveer vanaf de twaalfde eeuw vindt men deze tapijten door heel Europa.

De meeste mensen krijgen een argwanende blik in hun ogen als het over tapijten gaat. Dat soort zaken is immers niet voor de gewone man weggelegd?  Het tegenover gestelde is waar. Je ziet geknoopte tapijten en Kilims in alle prijsklassen.  Ze gaan een leven lang mee en zijn een streling voor het oog.  Het is tegenwoordig zelfs mogelijk je tapijt naar eigen ontwerp te laten knopen.

Mocht je ooit in de gelegenheid zijn om Turkije te bezoeken dan is een bezoek aan een tapijtverkoper een must. Je zult er een warm welkom vinden en al vrij snel een glas thee in je handen gedrukt krijgen en een krukje om op te zitten, terwijl hij zijn tapijten aan je laat zien. Mocht je het geluk hebben iemand te treffen die Engels spreekt dan zal hij je trakteren op allerlei leuke anekdotes.

Als je serieuze interesse hebt in een kilim of tapijt ga dan niet met de eerste de beste prijs akkoord. Maar, zodra het onderhandelen begint gaat de verkoper ervan uit dat jullie naar beider tevredenheid tot een prijs zullen komen. Opstaan en weglopen zoals welwillende vrienden en bekenden adviseren, wordt als erg onbeleefd ervaren. En laten we eerlijk zijn, waarom zou je de onderhandelingen ingaan als je toch niet van plan bent om iets te kopen. Ga er in elk geval vanuit dat ongeveer een derde van de prijs af kan.

Kilims zijn niet zo duurzaam als de geknoopte tapijten, maar ze zijn ook niet zo prijzig. Kilims zijn kleden die zeer dicht zijn geweven. Door de eeuwen heen zijn ze gebruikt als kussenovertrekken,  kameeltassen of gewoon als decoratie.

Vanwege het gebruik van de verschillende kleuren tijdens het weefproces ontstaan er verticale openingen. Dit verzwakt het tapijt en is de reden dat oudere tapijten alleen diagonale patronen kennen. Later werden er extra draden aangebracht om deze kieren te dichten.

De beroemdste Kilims van Turkije vertellen het verhaal van mensen en dieren die samen leven en laten en huishoudelijke afbeeldingen zien. Vanwege de bekering van de Turken naar de Islam zijn deze patronen verdwenen.

Kilims zijn meestal gemaakt van wol of katoen. Tegenwoordig kun je op de weekmarkten een plastic variant vinden. Die zijn geweldig om de kinderen buiten op te laten ravotten of om te dienen als vloerbedekking tijdens een picknick. Je ziet Turkse families deze kleden gebruiken bij een bezoek aan het strand.

 

 

Geknoopte Tapijten
Een tapijt knopen is zeer arbeidsintensief. Een kleed van veertig knopen per vierkante centimeter en een grootte van 2 bij 3 meter heeft  zo’n twee en een half miljoen knopen. Een goeie tapijtknoper maakt tussen de 5000 en 8000 knopen per dag. Het is dan meer dan een jaar werk.

Met deze wetenschap in gedachten lijken ze ineens niet meer zo duur.

Spinnen

Het begint alle maal met de wol. Schapen scheren en de wol reinigen. Het spinnen gebeurd in Turkije nog voornamelijk met de hand. De spintol is erg populair omdat deze overal te gebruiken is. een saaie dag toezicht houden op de schapen is al snel nuttig besteed met spinnen. Ik heb vrouwen zelfs al lopende zien spinnen.

Verven

Het verven van de wol is een precies werkje. Elke kleur kent zijn specifieke mix van plantaardige kleurstoffen die elk een kleur vertegenwoordigen. De kwaliteit van de kleur is mede afhankelijk van de grondsoort en het klimaat.
Een paar voorbeelden:
– Pistach bladeren voor groen.
– Meekrab voor rood.
– Indigo voor blauw.
– Aubergine en walnoot voor zwart..Men laat de streng wol aan een rek in grote ketels zakken waar het verfmengsel inzit en verhitten dit tot bijna het kookpunt. Daar blijft het een aangewezen tijd in hangen om daarna in de zon te drogen gehangen te worden.
De verf recepten zijn welbewaakte geheimen van elke werkplaats of familie.

Knopen

Er zijn vijf verschillende knopen.
– De Tibetaanse knoop
– De Berber knoop
– De Spaanse knoop
– De Persische knoop
– de Turkse knoop
Turkse knopen zijn symmetrisch Soms zijn er verschillende knoopsoorten in een tapijt te vinden.
Een knoop bestaat uit een wollen draad die strak rond een paar scheerdraden wordt geknoopt en afgesneden. De twee uiteinden vormen de opstaande draden van het tapijt.

Scheren

Na het knopen wordt het tapijt geschoren om een mooie evenwijdige hoogte te verkrijgen. Bij dit proces komt het patroon pas echt tevoorschijn.

Wassen

Als het tapijt helemaal klaar is wordt het nog een maal grondig gewassen. Na het inwrijven van een schoonmaakmiddel schuiven ze met een scherpe plank alle verontreiniging en zeepresten eruit. Hierna mag het drogen in de zon en naar de klant.

 

Zijde is zonder twijfel het mooiste materiaal voor geknoopte tapijten.
Het aantal knopen per vierkante centimeter kan oplopen tot 28 bij 28.



 

Voor meer over weven en knopen kun je bij Bol terecht voor de volgende boeken:

Turkse Tapijten

Kilims

 

Klik op het boek voor de link.